Şimdi çocuk gelişiminde ve sosyal becerilerin gelişiminde kritik bir konuya odaklanacağız. Problem çözme becerileri, her bireyin hayatında bireysel olarak hareket edebilmek açısından önem taşımaktadır.

Birçok kişi herhangi bir problemle karşılaştığında “dünyası başına yıkılmış” gibi davranmaktadır. Bunun nedeni problemlerle uğraşmaktan keyif almamamızdır. Ancak problemlere farklı bir açıdan baktığımızda, hayatımızda karşılaştığımız problemlerin, kendimizi geliştirmek için karşımıza çıkan fırsatlar olduğunu düşünebiliriz. Şöyle ki, her çözdüğümüz problemle daha sonra her karşılaştığımızda o problemi çözebiliriz, yani hayatımızdan en azından bundan sonrası için o probleme ilişkin önemli bir deneyim kazanmış oluruz. Bu konuya çocuk odaklı baktığımızda, genelde çocuklara ait sorunların aileleri tarafından çözüldüğünü gözlemliyoruz. Erken yattığında erken kalkabileceği konusunda çocuğu zorla erken yatırma çabası, çocuğun bunu bir kriz haline getirmesine yol açabilmektedir. Böyle bir durumda çocuğa gerekli hatırlatmalarda bulunup, geri kalanını çocuğun “sorumluluğuna” bırakmak önemlidir.

Çocukların özellikle okul ortamlarında yaşadıkları sorunlara aileler çözüm üretmektedir. Ancak bu durum, çocuğunuzun sorunu kendisinin çözme sorumluluğunu almasına engel olacaktır. Şunu unutmayın ki, okul ortamında yaşanan sorunlara siz müdahale ederseniz, çocuğunuzun hayatı boyunca karşılaşacağı neredeyse tüm sorunlara da siz çözüm aramak zorunda kalabilirsiniz. Ayrıca kontrollü bir ortamda çocuk yetiştirmek deney yapmaya benzetilebilir. Normal koşullarda çocuklar küfür de öğrenebilir, kavga da edebilir, üzülebilir veya öğretmeniyle sorun yaşayabilir. Ancak önemli olan çocuğunuzun bu sorunlara nasıl yaklaştığıdır. Duygusal destek sağlamanız böyle durumlarda gerekebilir; ancak sorunu çözmek için sadece ipuçlarını yönlendirmeniz gerekir.

Problem çözme konusunda bilinmesi gereken bir diğer nokta, her sorunun farklı birçok çözümünün olabileceğidir. Problem çözmeyi birkaç aşamada incelersek, öncelikle problemi doğru belirlemek önemlidir. İkinci adım belirlenen probleme ilişkin kaç çözüm üretileceğidir. Son adım da belirlenen bu çözüm yöntemlerinden en işlevsel olanı değerlendirip hayata geçirmektir. Örnek verecek olursak, bir çocuğun arkadaşıyla kavga edip okula gitmek istememesinde daha öncelikli konu öğretmeniyle yaşanan problemdir. Çünkü bu problem ikinci bir etki yaratıp isteksizliğe yol açmıştır. Bu nedenle ilk problemin çözüme ulaştırılması, ikinci problemi kendiliğinden çözebilecektir. İlk aşama olan problemi doğru belirleme kısmından sonra çözüm yollarını ortaya koymak amaçlandığında, arkadaşıyla yaşadığı soruna çocuğun ne gibi çözümler üretebileceğini görmek gerekir. “Bu durumda arkadaşınla yaşadığın sorunda sen nasıl tepki verdin merak ediyorum.” şeklinde bir soruyla çocuğun ne tepki verdiği öğrenilebilir. Bu sorunun “Arkadaşıma vurdum / Öğretmenime söyledim / Bir şey yapmadım.” gibi birçok cevabı olacaktır. Cevaplar yetersizse çocuğa yardım edilerek “Düşündüklerin gayet güzel, aferin. Farklı bir çözüm önerisi de arkadaşına bu davranışı yakıştıramadığını söylemek, müdüre birlikte gitmeniz, rehber öğretmenle konuyu paylaşmanız veya arkadaşından uzak bir yerde oturmayı talep etmek olabilir. Bunları da deneyebilirsin. Hangisi daha uygun bir çözüm sen karar ver.” denilerek çocuk konuyu çözmeye teşvik edilmelidir. En uygun çözümü bulduğunda ve çocuk konuyu çözdüğünde ise, mutlaka çocuğa güven verilmeli ve gurur duyulduğu ifade edilmelidir. Hatta çok önemli bir konu ve önemli bir problemi çözmüş ise, çocuğunuzu küçük bir hediyeyle ödüllendirebilirsiniz.

Yukarıdaki ifadeler problem çözme becerisini öğretmek için bir giriş niteliğindedir. Çocuğunuzla karşılaştığınız problemlerde de siz bu problemleri çözerken farklı stratejiler kullanıp yukarıdaki adımları takip ederseniz, çocuğunuza model olacak ve aynı zamanda problem çözme becerinizi geliştirmiş olacaksınız. Hepinize bol şans.