Çocukların olumlu davranışlarını pekiştirmek, zorlu bir süreçtir. Ancak bu süreçte önemli olan doğru müdahale ve tutarlı davranmaktır. Öncelikle olumlu pekiştirme konusunda adımlar belirlememiz gerekiyor.

1. Olumlu pekiştirme yapmanın ön koşulu, olumsuz pekiştirme yapmamaktır. Eğer siz çocuğunuzun olumsuz davranışlarını pekiştiriyorsanız farkında olarak veya olmayarak, böyle bir durumda olumlu pekiştirme yapma ihtimaliniz ve etkili olumlu pekiştirme yapma olasılığınız azalacaktır. Öncelikle olumsuz pekiştirmeleri ortamdan çekmek gerekmektedir.

2. Çocuğunuzun olumlu olabilecek her davranışının listesini tutun. Ellerini yıkıyor mu? Sessiz tek başına televizyon izleyebiliyor mu? Bir tek tabak bile olsa mutfağa taşıyor mu? Ya da bunun gibi eylemleri gerçekleştiriyor mu? Bunların hepsinin önce anababa olarak farkına varmak gerekiyor. Çocuğunuzu doğru değerlendiremezseniz, onunla uygun iletişim yollarını açamazsınız.

3. Çocuğunuzun olumlu gördüğünüz her davranışı fark ettikten sonra, bu davranışlara ilişkin çocuğunuzu övün. “Aferin yavrum, tabağını mutfağa götürdüğünde bana çok yardımcı oluyorsun, bu sorumluluğu aldığın için çok şanslıyım.” , “Tek başına artık çok güzel vakit geçiriyorsun, seninle gurur duyuyorum, artık kocaman oldun!” şeklinde olumlu gördüğünüz her şeyi çocuğunuza iletin. Bu konuda paylaşımda bulunmak isterseniz konuyu daha da aydınlatmış olacağız.

4. Çocuğunuza yapamadığı şeyleri bu süreçte kesinlikle suçlayıcı biçimde hatırlatmayacaksınız. Bu önemlidir; çünkü çocuğunuza hem yaptığı şeyler için gurur duyduğunuzu, hem de yapamadığı şeyler için hayal kırıklığına uğradığınızı aktaramazsınız. Bu hem çocuğunuzun güven duygusunu sarsar, hem de tutarsız bir tavır içinde olursunuz.

5. Çocuğunuzda gördüğünüz olumsuz davranışlara öncelikle dikkat etmeyin. Bir olumsuz davranışın üzerinde ne kadar durursanız, o kadar o davranışı devam ettirmiş olursunuz. Öncelikle görmezden gelme yöntemini kullanarak o an yaptığınız her ne ise devam edin. Evde başka bir aile üyesi varsa onunla konuşun, televizyon izleyin ve benzeri şeylere devam edin.

6. Görmezden gelmenin bir adım ötesinde dikkat dağıtma yöntemi vardır. Aktif şekilde çocuklarda dikkat dağıtma yöntemi kullanılmakta ve çok işe yaramaktadır. İnatla çocuğunuz sizden bir şeyi istiyorsa, o an onun dikkatini çekecek başka bir konuyu çocuğunuza sorarak dikkat dağıtma yöntemini kullanmaya başlayabilirsiniz. Gününün nasıl geçtiğini, hangi oyuncağı en çok sevdiğini, televizyonda o anda ne varsa onu sorabilirsiniz.

7. Bir diğer yöntem ise ortamı değiştirmektir. Çocuğunuzla tartışma durumlarında, tartışmayı kesip o odayı değiştirin. Öfke kontrolü bu noktada önemlidir, öfkenizi siz kontrol edebilirseniz, çocuğunuza doğru örnek olursunuz. Ancak siz öfkenizi kontrol edemiyor ve çocuğunuza bağırıyorsanız veya şiddet uyguluyorsanız, çocuğunuzun olumsuz davranışları bir adım geriye gitmeyecektir, bundan emin olun. Korku kültürünün işe yaramadığı artık tüm dünyaca bilinmekte.

8. Peki hep olumlu davranışları görüp olumsuzlara hiç müdahale etmeyecek miyiz diye düşünebilirsiniz. Olumsuz davranışı çocuğa aktarıp olumlu davranışı söylemek için “Neden böyle yapıyorsun? Düzgün davransana!” şeklinde ifadeler kullanıyorsanız, yanlış bir noktada olduğunuzu ifade edebiliriz. Yapmanız gereken ise öncelikle bir tartışma ortamında çocuğunuza uygun davranışı öğretemeyeceğinizi fark etmenizdir. Öncelikle sakin bir ortamda konuşmaya özen gösterin. “Neden?”,”Yapma!” gibi kelimeleri kullanmayın. Sonrasında kendi duygularınızı aktararak o davranışın yanlış olduğunu aktarın. “Bunu yapman beni çok üzdü.” gibi. Sonrasında ise uygun davranış konusunda ipucu verin. “Bunu yapman beni çok üzdü. Ben senin gibi kibar bir hanfendiden / beyfendiden misafirlerin yanında sessiz olmanı ve benim yanımda oturmanı isterim ve yapacağından eminim.” şeklinde hem durumun yanlışlığını aktarın, hem de uygun davranış hakkında yönlendirerek çocuğunuza güveninizi aktarın. Sonrasında ise uygun davranış sergilenirse o an ödüllendirin (alkış, övgü veya küçük bir çikolata gibi).

Genel olarak olumsuz davranışı bu adımlar doğrultusunda değerlendirirseniz, daha başarılı bir pekiştirme gerçekleştireceğinizden emin olun. Hepinize bol şans.